Hangi İstatistik Testini Kullanmalıyım? (Araç)

Analizine hangi istatistik testiyle başlayacağını bilmek, doğru sonuca giden yolun yarısıdır. Aşağıdaki araç; amacını, değişken türünü ve dağılımını sorarak sana uygun test adayını ve konuyu anlatan yazımızı önerir. Araç tarayıcında çalışır; hiçbir veri sunucuya gönderilmez.

Bu araç nasıl çalışıyor?

İstatistik testini belirleyen üç temel sorudur: amacın (fark mı, ilişki mi, yordama mı?), değişkenin türü (sürekli, sıralı, kategorik?) ve dağılımın (normallik varsayımı sağlanıyor mu?). Araç bu üç ekseni sırayla sorar ve her yanıtta seçenekleri daraltır. Sonunda tek bir test önerisi ve o testi ayrıntısıyla anlatan yazımıza bağlantı çıkar. Örneğin iki bağımsız grubun ortalamasını karşılaştırıyor ve verin normal dağılıyorsa bağımsız örneklem t-testi; aynı karşılaştırmada normallik sağlanmıyorsa nonparametrik karşılığı olan Mann-Whitney U testi önerilir.

Test seçmeden önce mutlaka kontrol et

• Değişken türünü doğru tanımla. Likert türü ölçek maddeleri tekil olarak sıralı, ölçek toplam puanı ise çoğu zaman sürekli kabul edilir. Likert ölçeği analizi yazısı bu ayrımı örnekle anlatıyor.
• Normalliği varsayma, sına. Parametrik ve nonparametrik yol ayrımı buradan geçer. Normallik testi nasıl yapılır? ve parametrik–nonparametrik testler yazılarına bak.
• Örneklem büyüklüğünü baştan planla. Yetersiz örneklemde anlamlı sonuç çıkmayabilir; ayrıntı için örneklem büyüklüğü yazısı.
• Sonucu doğru yorumla. Anlamlılık (p) tek başına yeterli değildir; etki büyüklüğü ve p-değeri yazıları bu noktada yardımcı olur.

Sık yapılan hatalar

• Normallik hiç kontrol edilmeden doğrudan t-testi/ANOVA'ya geçmek.
• Sıralı (ordinal) veriye Pearson korelasyonu uygulamak; doğrusu çoğu zaman Spearman'dır.
• İki kategorik değişken için ortalama karşılaştıran test aramak; bu durumda ki-kare gerekir.
• Çok sayıda ikili karşılaştırma yaparken düzeltme yapmadan p-değerlerini yığmak.

Not: Bu araç genel bir başlangıç rehberidir; senin yerine analiz yapmaz ve kesin bir karar mercii değildir. Verinin yapısı, araştırma deseni ve varsayımlar birlikte değerlendirilmelidir. Kararsız kaldığın noktada tez istatistik danışmanlığı hizmetimizle ön görüşme yapabilir, sorularını iletişim sayfasından iletebilirsin.