Karma Yöntem Araştırması Nedir?

Bir araştırma sorusu bazen tek bir yöntemle tam olarak yanıtlanamaz. Sayılar "ne kadar" olduğunu gösterir ama "neden" olduğunu açıklamaz; derinlemesine görüşmeler "neden"i anlatır ama genellemeye elverişli değildir. İşte karma yöntem araştırması (mixed methods), nicel ve nitel yaklaşımları tek bir çalışmada birleştirerek her ikisinin gücünden yararlanır. Bu yazı, karma yöntemin ne olduğunu ve nasıl kurulduğunu açıklıyor.

Neden iki yöntemi birleştirmek?

Nicel ve nitel yöntemlerin her biri farklı bir soruyu iyi yanıtlar:

• Nicel yöntemler ölçer, karşılaştırır ve genelleştirir: "Ne kadar, kaç, ne sıklıkta?"
• Nitel yöntemler anlar, yorumlar ve derinleştirir: "Nasıl, neden, ne anlam ifade ediyor?"

Karma yöntem, bu iki bakışı birleştirerek daha bütünsel bir resim sunar. Örneğin bir anketle bir eğilimi ölçebilir, sonra görüşmelerle o eğilimin arkasındaki nedenleri açıklayabilirsiniz. Nitel tarafın temellerini nitel araştırma nedir yazımızda, nicel test seçimini hangi istatistik testi kullanılır yazımızda ele alıyoruz.

Temel karma yöntem desenleri

Karma yöntemde iki veriyi nasıl ve hangi sırayla birleştireceğiniz, deseninizi belirler. Başlıca desenler şunlardır:

Açıklayıcı sıralı desen

Önce nicel veri toplanıp analiz edilir, ardından bulguları açıklamak için nitel veri toplanır. "Anket şu sonucu verdi; peki neden? Görüşmelerle derinleşelim." mantığıyla çalışır. En sık kullanılan desenlerden biridir.

Keşfedici sıralı desen

Önce nitel veri toplanır (konuyu keşfetmek için), sonra bu keşiften yola çıkarak nicel bir araç (ör. bir ölçek) geliştirilip uygulanır. "Önce anlayalım, sonra ölçelim." mantığıyla ilerler.

Eşzamanlı (yakınsak) desen

Nicel ve nitel veri aynı anda toplanır, ayrı ayrı analiz edilir ve bulgular sonra karşılaştırılıp birleştirilir. İki farklı kaynağın aynı soruyu nasıl yanıtladığını görmek için kullanılır.

Karma yöntem herkes için mi?

Karma yöntemin güçlü yanları olduğu kadar zorlukları da vardır; bunu bilerek seçmek gerekir:

• Daha fazla emek ve zaman: İki tür veri toplamak ve analiz etmek, tek yönteme göre çok daha kapsamlıdır.
• İki yöntemde de yetkinlik: Hem nicel hem nitel analiz becerisi gerektirir.
• Bütünleştirme zorluğu: Asıl güçlük, iki veriyi anlamlı biçimde birleştirmektir — yalnızca yan yana koymak değil.

Bu yüzden karma yöntem, "iki yöntem daha iyidir" diye değil, araştırma sorunuz gerçekten iki tür veri gerektirdiğinde seçilmelidir.

Bütünleştirme: karma yöntemin kalbi

Karma yöntemi sıradan bir "iki ayrı çalışma"dan ayıran şey, verilerin bütünleştirilmesidir. İyi bir karma yöntem çalışması, nicel ve nitel bulguları ayrı bölümlerde sunup bırakmaz; onları bir araya getirip "birlikte ne söylüyorlar?" sorusunu yanıtlar. Bu bütünleştirme yeterince yapılmazsa, çalışma karma yöntem olma iddiasını karşılamaz.

Sık yapılan hatalar

• Gerekçesiz karma yöntem: Araştırma sorusu gerektirmediği hâlde "daha kapsamlı görünsün" diye iki yöntem kullanmak.
• Bütünleştirmeyi atlamak: İki veriyi ayrı sunup birleştirmemek.
• Bir yöntemi ihmal etmek: Nitel tarafı yüzeysel bırakıp aslında nicel bir çalışma yapmak (ya da tersi).

İki bakış, daha güçlü bir yanıt

Doğru sorulduğunda ve iyi bütünleştirildiğinde, karma yöntem araştırması tek bir yaklaşımın ulaşamayacağı bir derinlik sunar. Karma yöntem desenini araştırma sorunuza göre seçmek, iki veriyi doğru analiz etmek ve bütünleştirmek için hem nicel tarafta hem de nitel veri analizi danışmanlığı tarafında destek alabilir, iletişim sayfasından bize ulaşabilirsiniz.