SPSS Çıktısını APA Formatına Çevirme

SPSS analizinizi yaptınız ve karşınızda renkli, kalabalık çıktı tabloları duruyor. Sık yapılan büyük bir hata, bu ham çıktıyı olduğu gibi kopyalayıp teze yapıştırmaktır. Oysa SPSS çıktısı analiz aracının dilidir; tez ve makaleler ise APA gibi bir yazım standardının dilini konuşur. Bu yazı, ham çıktıyı temiz, akademik bir APA tablosuna nasıl dönüştüreceğinizi anlatıyor. (Not: APA'nın güncel sürümünün ayrıntılı kuralları için resmî APA kaynaklarını esas alın; burada genel ilkeleri veriyoruz.)

Neden ham SPSS çıktısı yapıştırılmaz?

SPSS çıktıları, ekranda analiz yaparken işinize yarayan ama bir yayında yeri olmayan çok fazla bilgi içerir: gereksiz ondalık basamaklar, tekrar eden satırlar, yazılıma özgü etiketler ve dikey çizgilerle dolu ağır bir görünüm. Akademik bir tablo ise sade, okunur ve standarttır. Amacınız, okurun bulguyu tek bakışta anlamasını sağlamaktır; yazılımın iç kaydını göstermek değil.

APA tablolarının temel ilkeleri

APA tarzı tablolar birkaç ortak ilkeyi paylaşır:

• Sade çizgi kullanımı: Dikey çizgiler kullanılmaz; yalnızca birkaç yatay çizgiyle (üst, başlık altı, alt) düzen sağlanır.
• Numara ve başlık: Her tablonun bir numarası ve tabloyu kendi başına anlaşılır kılan bir başlığı olur.
• Kendi başına anlaşılırlık: Okur, metne dönmeden tabloyu anlayabilmelidir; kısaltmalar tablonun altında not olarak açıklanır.
• Tutarlılık: Tüm tablolar aynı biçim ve ondalık düzenini izler.

Ondalık ve sayı kuralları

Sayıların yazımı, APA tablolarının en dikkat isteyen kısmıdır:

• Ondalık tutarlılığı: Aynı türdeki değerler aynı sayıda ondalıkla verilir; genellikle iki ondalık yaygındır.
• Baştaki sıfır: 1'i aşamayan değerlerde (korelasyon katsayısı, p-değeri gibi) genellikle baştaki sıfır yazılmaz; örneğin ",03" biçiminde.
• p-değeri yazımı: p-değeri raporlamanın kendine özgü bir geleneği vardır; çok küçük değerler bir eşiğin altında olarak belirtilebilir. p-değerinin ne anlama geldiğini p-değeri ne anlama gelir yazımızda ele alıyoruz.

Hangi değerler raporlanır?

Ham çıktıdaki her sayıyı değil, anlamlı olanları aktarırsınız. Örneğin:

• Bir t-testinde: grup ortalamaları ve standart sapmalar, t değeri, serbestlik derecesi, p-değeri ve etki büyüklüğü.
• Bir korelasyonda: katsayı ve p-değeri; çoğu zaman bir korelasyon matrisi hâlinde.
• Bir ANOVA'da: F değeri, serbestlik dereceleri, p-değeri ve etki büyüklüğü.

Hangi değerin hangi analizde raporlanacağını bilmek, tablonun yarısını oluşturur.

Metin ve tablo iş birliği

Tablo, metnin yerini tutmaz; onu tamamlar. Bulguyu metinde bir-iki cümleyle özetler, ayrıntıyı tabloya bırakırsınız. Aynı sayıyı hem metinde uzun uzun hem tabloda tekrarlamak yerine, metin tabloya yönlendirir: "Sonuçlar Tablo 1'de sunulmuştur." Metindeki ve tablodaki değerlerin birbirini bire bir tutması gerekir.

Sık yapılan hatalar

• Ham çıktıyı ekran görüntüsüyle yapıştırmak: En yaygın ve en çok göze batan hata.
• Dikey çizgili, ağır tablolar: APA tarzına aykırı görünüm.
• Tutarsız ondalık: Kimi değer üç, kimi iki ondalık.
• Gereksiz basamak: Yazılımın verdiği tüm ondalıkları olduğu gibi aktarmak.
• Metin-tablo tutarsızlığı: Metindeki sayının tablodakinden farklı olması.

Analizden yayına giden yol

Analizi doğru yapmak kadar, sonucu doğru sunmak da bir beceridir. SPSS'te analizi yürütmeyi SPSS nasıl kullanılır yazımızda ele alıyoruz. Çıktılarınızı akademik standarda uygun, temiz tablolara dönüştürmek ve tezinize doğru biçimde yerleştirmek için tez istatistik danışmanlığı hizmetimizden yararlanabilir, iletişim sayfasından bize ulaşabilirsiniz.